Visie Solidara op Europees Beleid

Onlangs vergaderde de Eerste Kamer over het Europese Beleid. De bijdrage van Solidara's senator kunt u hier lezen.

Voorzitter. Het is inmiddels een tijd geleden dat het Verdrag van Lissabon is aangenomen. Het is nu belangrijk dat wij ons in EU-verband vooral gaan richten op gezamenlijk beleid. Wat kan beter en waaraan moet meer en minder aandacht worden besteed? Vanuit het uitgangspunt van een menselijk Europa valt op te merken dat met het in werking treden van het Verdrag van Lissabon veel meer dan voorheen kan worden gewerkt aan een gezamenlijk sociaal Europees beleid voor Europese burgers en aan bestrijding van armoede. Dat is een belangrijke uitdaging voor de komende periode. Binnen Europa staan wij voor meer uitdagingen op het gebied van de welvaart en de veiligheid van de burgers. Wij willen een Europa dat sterk opkomt voor vrede, democratie, mensenrechten en rechtsstaten, dat een vreedzame samenleving van mensen, culturen en verschillende religies mogelijk maakt en dat opkomt voor de solidariteit van mensen onderling en de armoede bestrijdt. Wij vinden het ook belangrijk dat Europa opkomt voor de vrijheid van iedereen en consistent actie onderneemt tegen toenemende discriminatie en toenemend rechts-radicalisme. Wij dagen alle partijen dan ook ertoe uit om van deze punten speerpunten van hun politiek beleid te maken.

Allereerst willen wij dat Europa zich inzet voor vrijheid. Het is een grote opgave voor de afzonderlijke lidstaten om de mensenrechten, de democratie en de rechtsstaat voortdurend te bewaken en te onderhouden. De gezamenlijke Europese inzet moet niet zijn dat Europa zich als een superstaat tegen de rest van de wereld richt. We moeten investeren in een Europa dat met al zijn verschillen opkomt voor de eenheid van de samenleving en daarmee een voorbeeld geeft van hoe men het kan opnemen tegen elke vorm van discriminatie. Europa moet zich sterk maken voor de vrijheid van meningsuiting en de vrije keuze van geloof, zonder dat daarbij de vrijheid van een ander wordt onderdrukt.

Ten tweede pleit mijn fractie voor een effectief Europees migratiebeleid. Een sneller en effectief asielbeleid is noodzakelijk om te voorkomen dat we valse hoop in stand houden en daarmee mensenhandel indirect stimuleren. Die illegaliteit moet actief worden bestreden. Vooral door te helpen om de levensomstandigheden in de landen van herkomst te verbeteren, kunnen we de stroom asielzoekers verminderen. Kan de minister zich vinden in ons standpunt dat een asielzoeker die in Europees verband asiel aanvraagt, gelijk moet worden geholpen om aan het werk te gaan of direct moet overgaan tot het leren van een taal?

Ten derde moet uitbreiding van de EU onder strenge voorwaarden plaatsvinden. Mijn fractie staat niet toe dat landen die nog niet hebben kunnen hebben afrekenen met extreem nationalisme en met corruptie, toetreden tot de EU. Europa moet ook wat dat betreft de eigen regels consistent toepassen voor alle landen. De landen die tot de EU kunnen toetreden, moeten op zijn minst voldoen aan de criteria van "Kopenhagen". Ze moeten vredelievend zijn. Ze moeten bovendien de volwaardige positie van minderheidsgroepen binnen hun eigen landsgrenzen erkennen en een goede verstandhouding hebben met hun buren. Ze moeten de rechten van hun burgers hanteren in overeenstemming met onder andere artikel 1 van de Nederlandse Grondwet. Is de minister het met mijn fractie eens dat het ook mogelijk moet zijn om het lidmaatschap te ontnemen aan landen die lid zijn van de EU en die niet meer kunnen voldoen aan de criteria die daarvoor zijn gesteld?

Mijn fractie pleit voor één Europese krijgsmacht, samen met de VN. Wij moeten ons realiseren dat oorlogen altijd een kapitalistisch doel dienen. Oorlog draait altijd om geld en macht. Sociaal-progressieve partijen zouden eigenlijk alleen daarom al altijd tegen elke vorm van oorlog moeten zijn. De morele consequenties van oorlogvoeren zijn een tweede, op zichzelf al voldoende reden om altijd tegen oorlog te zijn. Legers moeten dus alleen worden gebruikt om de landsgrenzen te verdedigen. Invasies zoals die in Irak en in vele andere landen gedaan zijn, zijn uit den boze. Ook een oprechte en integere vredesmissie kan echter tot overbodig geweld leiden. De beste oplossing is om je te realiseren dat derdewereldlanden altijd afhankelijk zijn van Westerse multinationals, hun wapens en oorlogvoertuigen. De EU-regering heeft de macht over Europese multinationals en moet die macht gebruiken om de wereld veiliger te maken. Ook sancties die de politieke elite maar niet de bevolking van een dergelijk land raken, kunnen foute regimes onder druk zetten. Die sancties moeten veel vaker worden toegepast. Helaas bestaat in de EU te veel de neiging om te komen tot een superstaat tegenover de rest van de wereld.

Wat mijn fractie betreft, moet Europa niet de ambitie nastreven om het sterkste militaire en economische blok ter wereld te worden. Europa moet streven naar een duurzaam beleid, in vrede en met rechtszekerheid voor al haar burgers. Mede hierdoor vinden wij dat de Europese landen, met één Europese krijgsmacht, dienen samen te werken met de VN. Die krijgsmacht mag alleen worden ingezet voor het tot stand brengen en het behouden van wereldwijde vrede. Mede hierdoor en door het einde van de Koude Oorlog wordt het bestaan van de NAVO wat ons betreft overbodig. Het voorkomt ook dat afzonderlijke lidstaten in NAVO-verband ondoordacht achter bijvoorbeeld Amerika aanlopen. Ons uiteindelijke doel moet zijn, actief bij te dragen aan een vergaand hervormde en gedemocratiseerde Verenigde Naties die wereldwijd opkomt voor eenheid, vrede en solidariteit. Niet door oorlog te voeren, maar door burgers te helpen bij vrede en bij democratie en door de noden te lenigen die mogelijk zijn ontstaan. Daarbij moet het samenwerken vooropstaan. Niet vrede opleggen dus, maar gezamenlijk werken aan een veiliger wereld.

Het Europese economische beleid dient zich wat mijn fractie betreft sterk te richten op kenniseconomie en duurzame producten. Wij moeten investeren in onafhankelijke wetenschap. Technologie dient centraal te staan. Hierbij moet vooral aandacht worden besteed aan het middenen kleinbedrijf. In het kader van duurzame economie vindt mijn fractie een gezamenlijk energiebeleid van groot belang. Aangezien wij Europabreed beschikken over een groot aantal kerncentrales en de komende vijftig jaar niet optimaal kunnen beschikken over duurzame energiebronnen, vindt mijn fractie een studie naar verder gebruik van kernafval noodzakelijk. Ziet de minister de mogelijkheid om op Europees niveau alle aandacht te vestigen op vergaande studie op hergebruik of verbruik van kernafval? Graag hoor ik een reactie hierop.

Mijn fractie pleit ook voor een Europabreed sociaal vangnet. Alle Europese landen worden verplicht gesteld hun wetgeving zodanig in te richten dat iedereen een dak boven het hoofd en te eten heeft. Wat dat betreft is een Europabreed vangnet noodzakelijk. Dat betekent dat de basisvoorzieningen voor levensonderhoud: het recht op onderwijs, wonen, zorg en nutsvoorzieningen, door de afzonderlijke lidstaten in stand moet worden gehouden. Wat mij betreft moet deze regelgeving aan alle nieuwe lidstaten worden opgelegd. Graag een reactie van de minister op dit standpunt.

Er moet per direct een stop komen op de uitvoering van de Dienstenrichtlijn. Met deze regelgeving wordt het mogelijk gemaakt dat Poolse werknemers op basis van Poolse wet- en regelgeving in Nederland aan het werk kunnen worden gezet. Het resultaat is oneerlijke concurrentie voor het Nederlandse bedrijfsleven en uitermate slechte arbeidsvoorzieningen voor de Poolse werknemers. De basisvoorzieningen waar de bewoners in hun bestaan sterk van afhankelijk zijn, dienen te allen tijde in handen te blijven van de overheid of te worden beheerd door de bewoners zelf. Dat is de beste garantie voor betaalbaarheid en beschikbaarheid van deze voorzieningen. Mijn fractie staat dan ook de verdere uitholling van voorzieningen, onder het motto "meer markt, minder overheid", niet toe.

Ik heb kort stilgestaan bij zaken zoals vrijheid, toenemend racisme, solidariteit, bestrijding van armoede, een beter migratiebeleid, uitbreiding van Europa, een gezamenlijke Europese krijgsmacht, duurzame economie en energie en een sociaal beleid. Ik hoor graag een reactie van de minister op deze punten.