13. Beter beleid voor kunst, cultuur en vrije tijd

Investeren in kunst en cultuur is investeren in de ontplooiing en ontwikkeling van mensen. Het afgelopen decennium is er vooral aandacht besteed aan het inhalen van de achterstand in het behoud en onderhoud van het culturele erfgoed. Nu daar al veel goede resultaten mee zijn behaald, is het tijd voor het structureel veilig stellen van de kwaliteit en waar nodig kwaliteitsverbetering.

Solidara vindt het daarom belangrijk dat de gemeente erop toeziet dat er voldoende financiële middelen worden besteed aan diverse culturele uitingen. Dit is naar onze mening een duidelijke taak van de overheden, zodat culturele initiatieven op allerlei niveaus zich in vrijheid kunnen ontwikkelen. Zwolle bezit een grote rijkdom aan cultureel erfgoed, musea en er zijn vele amateur- en professionele muziek- en toneelgezelschappen. Verder zijn er in onze gemeente ook andere kunst- en cultuurinstellingen aanwezig, variërend van bibliotheken en muziekscholen tot nieuwe initiatieven op het gebied van multimediakunst. Initiatieven vanuit het bedrijfsleven brengen het gevaar met zich mee dat het culturele aanbod eenzijdig wordt bepaald door de sponsor en het kan daarmee leiden tot verdere, ongewenste commercialisering. Een beter doordacht beleid is nodig, als we willen voorkomen dat onze vrijetijdsbesteding en cultuurbeleving steeds meer vercommercialiseerd.

Bescherm vrije tijd-besteding
Vrije tijd is geen verloren tijd. De meeste mensen hechten buitengewoon veel waarde aan hun vrije tijd. Solidara ziet weinig in ‘Amerikaanse toestanden’, met langere werkweken en minder vakantie. Onze vrije tijd gebruiken we om onszelf te ontwikkelen, leuke mensen te ontmoeten en iets nuttigs te doen voor de samenleving. Vrije tijd is een tijd om vrij te kunnen zijn, niet onder druk te staan maar dingen te doen waar je zin in hebt. Bescherming van die kostbare vrije tijd is dan ook geboden. Veel mensen vrezen echter dat zij in de toekomst minder vrije tijd zullen krijgen. Verlenging van de arbeidsdag en de werkweek wordt door de meeste mensen niet gewenst, maar door werkgevers en politici wél doorgevoerd.
In 25 jaar tijd zijn de uitgaven aan vrije tijd met bijna 80 procent gestegen. Vakanties, uitstapjes en festiviteiten zijn op de recreatiemarkt steeds meer kant-en-klaar te koop. Dat heeft echter wel een prijs, die voor mensen met lagere inkomens niet is te betalen. Op de vrijetijdsmarkt zien we een tweedeling ontstaan, tussen mensen die zich regelmatig laten verwennen door de recreatie-industrie en anderen die zich dat niet kunnen permitteren. Hun plek op bijv. de camping komt ondertussen steeds meer in het gedrang, omdat eigenaren van recreatieterreinen meer winst verwachten van luxe villa’s met golfbaan dan van tenten en caravans. Bescherming van goedkope recreatiemogelijkheden is noodzakelijk.

De deelname aan cultuur bevorderen
Kunst en cultuur mogen zich nog steeds verheugen in een grote belangstelling, maar het is een minderheid van de mensen die minstens één keer per jaar naar een museum of een podiumvoorstelling gaat. Van een goede cultuurspreiding is geen sprake. Dat hangt ook samen met het feit dat te weinig aandacht is besteed aan kunst en cultuur als publieke voorzieningen. Het kunstonderwijs op scholen is gemarginaliseerd. Door geldgebrek hebben veel basisscholen het muziekonderwijs wegbezuinigd. Er is fors gesneden in orkesten en bezuinigd op culturele instellingen.
Cultuur draagt bij aan de eigen identiteitsbeleving en de persoonlijke expressie van mensen en kan een rol spelen bij de integratie en emancipatie van verschillende bevolkingsgroepen. Het is essentieel dat leerlingen op alle scholen kennismaking met kunst en cultuur. Kunsteducatie en participatie door jongeren kunnen bovendien worden gestimuleerd via de publieke omroep. Ook een gratis cultuurstrippenkaart kan de kennismaking met cultuur bevorderen. Door een betere beprijzing kan de toegankelijkheid van culturele instellingen worden vergroot. De maatschappelijke betekenis van amateurkunst is groot en verdient meer aandacht en erkenning.

Popmuziek, verreweg de populairste podiumkunst, krijgt in het cultuurbeleid de minste aandacht. Gerichte maatregelen zijn nodig om de popmuziek meer ruimte te geven, ook aan popmuzikanten, en een verdere bloei van de popmuziek mogelijk te maken. Nieuwe uitgaven moeten vooral leiden tot meer kwaliteit, diversiteit en innovatie. Hedon krijgt een tweede zaal.

We besteden landelijk slechts 0,5 procent van de rijksuitgaven aan cultuur. Daarmee behoort het Nederlandse cultuurbudget tot de laagste in Europa. Een verhoging van het gemeentelijk budget biedt de kans om een inhaalslag te maken op de gemeentelijke schaal en cultuur minder afhankelijk te maken van de commercie.

Het erfgoed en culturele instellingen beschermen
In musea wordt ons culturele erfgoed bewaard en tentoongesteld. Met ruim 800 musea heeft Nederland de grootste museumdichtheid ter wereld. Jaarlijks trekken zij meer dan 20 miljoen bezoekers. Toch komen heel veel mensen bijna nooit in een museum. De toegankelijkheid moet daarom worden vergroot. Uitgangspunt zou moeten zijn dat de toegang tot het erfgoed in de vorm van musea voor de belastingbetalers en hun kinderen gratis is. Voor bijzondere tentoonstellingen mag wel een redelijke prijs worden gevraagd. De verscheidenheid aan culturele instellingen in Zwolle is enorm groot. Gelukkig maar, want dat betekent ruime keuze. Beeldende kunst, musea, theater, maar ook: nieuwe multimediapresentaties, integrale combinaties van kunst en hedendaagse muziek.
Helaas is het ook zo dat er veel kleinschalige projecten zijn die soms te weinig aandacht krijgen. Bij nieuwe en amateurprojecten is er niet altijd sprake van een goede promotie, waardoor er weinig publiek op af komt. De oorzaak is meestal gebrek aan financiële middelen of gebrek aan deskundigheid op het gebied van PR. De gemeente dient er voor te zorgen dat kleinschalige projecten toch een kans krijgen. Ook moet zij de samenwerking tussen amateur- en professionele instellingen versterken. Bijvoorbeeld om het gebruik van professionele locaties door amateurverenigingen te stimuleren.

De media moderniseren
Er is alle reden om zuinig te zijn op de publieke omroep. In tijden van commercialisering is het belangrijk dat ook kwalitatief hoogwaardige programma’s worden gemaakt die niet afhankelijk zijn van kijkcijfers en reclame-inkomsten. Een brede publieke omroep, die niet alleen informatie en opinie verzorgt, moet die garantie kunnen bieden. Omroepen hebben een brugfunctie, om bijvoorbeeld beeldende kunst, dans en opera, maar ook cabaret en popmuziek onder de aandacht te brengen van een breder publiek. Door een te eenzijdige aandacht voor kijkcijfers is die brugfunctie verminderd. Ook wordt minder ruimte geboden aan nieuws en achtergronden bij het nieuws. Voor documentaires is eveneens te weinig geld beschikbaar.
De inspraak van programmamakers moet groter worden. Zelfregulering heeft niet geleid tot een beperking van gewelddadig en seksistisch gedrag op tv, vooral niet bij de commerciële zenders. Daarom zouden bij het opstellen van de kijkwijzer ook wetenschappers, ouderorganisaties en andere professionals betrokken moeten worden.

Internet verder ontwikkelen
Onze economie is gebaat bij een forse impuls van de ontwikkeling van informatietechnologie, waarbij vooral kleinere IT-bedrijven meer mogelijkheden zouden moeten krijgen. Internet wordt een steeds belangrijkere informatiebron. Driekwart van onze bevolking heeft nu toegang tot internet en dat is internationaal gezien veel. Omdat internet zo’n belangrijke rol speelt moet het echter voor iedereen toegankelijk zijn. Het gebruik van internet door ouderen moet worden aangemoedigd. Naast de vele voordelen heeft het gebruik van internet ook schaduwzijden, zoals netverslavingen en webcam-afpersing. Meer overheidsregie en ondersteuning van de hulpverlening is gewenst, om ontsporingen tegen te gaan.

Bibliotheken
Het is van belang dat de bibliotheek blijft wat ze hoort te zijn: een basisinstelling voor een breed publiek van waaruit je toegang hebt tot informatie in allerlei vormen: boeken, cd’s, cd-rom’s, internet etc. Het succes van de vernieuwde bibliotheek in Zwolle-zuid laat zien, dat een hedendaagse bibliotheek een grote meerwaarde heeft voor de bewoners. Als informatiepunt, het vinden van ontspanning en als ontmoetingsplaats. Dit betekent, dat er geen bibliotheken moeten worden gesloten, maar dat er juist moet worden geïnvesteerd om het niveau op peil te houden. Investeringen in moderne technologie zijn noodzakelijk om de bibliotheek mee te laten ontwikkelen met de hedendaagse behoeften van mensen. Solidara pleit voor een spoedige realisatie van een nieuwe vestiging van de centrale bibliotheek, omdat de huidige vestiging onvoldoende mogelijkheden biedt te groeien (dit komt o.a. door de monumentale status van het pand). De wens van de bibliotheek om te kiezen voor een locatie in de buurt van het Historisch Centrum Overijssel ondersteunen wij. Om de drempel zo laag mogelijk te houden, dient het abonnementsgeld voor kinderen tot 12 jaar en mensen in de bijstand te worden afgeschaft.

Jongeren en artistieke initiatieven
Activiteiten op het gebied van kunst en cultuur dienen niet te worden afgesteld op de behoeftes van de sponsor of de commercie, maar op de brede behoeftes van het publiek. Een belangrijke doelgroep zijn de jongeren. Solidara wil dat de gemeente Zwolle meer nog dan nu het geval is, investeert in de deelname van jongeren aan culturele manifestaties. Dat is nodig, enerzijds om de bestaande culturele instellingen te laten profiteren van de vaak vernieuwende ideeën die voortkomen uit de jongere bevolkingsgroepen. Anderzijds is het ook een middel voor jongeren om te komen tot uitwisseling van culturen en gedachten als onderdeel van hun ontwikkeling. Initiatieven die voortkomen uit of goed passen bij de jongerencultuur moeten worden gestimuleerd, evenals projecten die op het onderwijs zijn gericht.

Onze actiepunten:
•    Gratis musea (landelijke en gemeentelijk).  De gemeente dient de cultuureducatie te stimuleren.
•    Het gemeentelijk cultuurbudget wordt verhoogd. Actieve promotie en onderhoud van de monumenten in Zwolle.
•    Iedere jongere krijgt een gratis toegangsstrippenkaart, om kennis te kunnen maken met verschillende vormen van kunst en cultuur.
•    Een fonds voor popmuziekproducties wordt opgericht en meer aandacht wordt gevraagd voor lokaal popbeleid. Uitbreiding van Hedon wordt gerealiseerd.
•    Goedkope recreatiemogelijkheden worden beschermd.
•    Er wordt actief informatie gegeven aan ouders en scholen bij opvoedingsvragen rond het gebruik van internet.
•    Minder draagkrachtige inwoners betrekken bij culturele evenementen; voor ouderen en mensen met een beperking hulp bieden wanneer er problemen rond bereikbaarheid zijn.
•    Er wordt een “Cultuurbus” in het leven geroepen; jongeren stappen in en gaan naar de stad of juist naar het platteland voor een cultureel uitstapje.
•    De kwaliteit van de bibliotheek wordt verder bevordert en het abonnementsgeld voor kinderen tot 12 jaar en mensen in de bijstand wordt afgeschaft. Solidara steunt de snelle realisatie van een nieuwe, centrale vestiging.
•    Geen verdere commercialisering van cultuur. Cultuur moet toegankelijk zijn voor een ieder. Kleinschalige culturele activiteiten worden gestimuleerd.

< terug naar het programma-overzicht