Kredietcrisis  biedt kansen

door Rob Bosma

Een gitzwart scenario gaan we tegemoet. Volgend jaar 675.000 werklozen, veel bedrijven op de fles en aantasting van zorg en sociale zekerheid. 

De kredietcrisis dreigt te worden misbruikt voor oude stokpaardjes: meer asfalt en beton, werknemers worden hoe langer hoe meer disposable en we doen even net of het milieu er even niet toe hoeft te doen. Wilders vindt ontwikkelingswerk maar onzin, maar wil ook weer niet dat uit de arme landen hele volksstammen een beter bestaan in Europa gaan zoeken. En het liefst werken we door tot we er bij neervallen.

Ondertussen is er ontzettend veel gemeenschapsgeld gepompt in banken. OK, het zijn leningen om te voorkomen dat ze omvallen en dat we ons spaargeld kwijtraken. Bovendien, zo werd beloofd door Wouter Bos, zullen de banken het dubbel en dwars aan de gemeenschap gaan terugbetalen. 

Er zijn ook geluiden dat de overheid beter niet kan ingrijpen met megasteun voor bedrijven en banken, maar beter het geld kan gebruiken om het sociale systeem overeind te houden. De economie kent ups en downs en het zal vanzelf weer omhoog gaan. Je moet vooral zorgen dat de samenleving ondertussen leefbaar blijft.

Je kunt dan ook gerust stellen dat veel maatregelen die men nu voorstelt haaks op elkaar staan. Men wil dat mensen geld kunnen blijven uitgeven, maar ook dat je ze makkelijk aan de dijk moet kunnen zetten. En als ze aan de dijk staan, dan gaan ze in korte tijd naar de bijstand, moeten hun huis verkopen en de bank blijft met een oninbare schuld zitten. Ondertussen worden we getracteerd op extra asfalt en mega-bouwprojecten die we niet eens fatsoenlijk kunnen begroten. Denk maar eens aan de betuwelijn, de HSL en de Noord-Zuidlijn. En als je iedereen tot 67 jaar laat werken, creëer je ook een overschot op de arbeidsmarkt.

Een volkspartij als Solidara bedenkt natuurlijk eerst wat de primaire angst is van mensen die hun baan dreigen kwijt te raken. In de eerste plaats is dat op den duur hun huis op de veiling gaat en voor een habbekrats verkocht wordt, waarna 3 jaar in de schuldsanering. Huurders vrezen dat ze de huur niet meer op kunnen brengen en gedwongen worden om te verhuizen. Mensen die afhankelijk zijn van de (thuis)zorg vrezen dat ze verwaarloosd worden of een marginaal bestaan moeten leiden in een instelling.

Wat moeten we dus doen om de kredietcrisis door te komen? Door dergelijke angsten weg te nemen. Dus niet zomaar lukraak gaan bouwen en geld pompen in banken en bedrijven, maar:

• 1. Een nationale woonlastengarantie, waardoor niemand die werkloos wordt zijn huis moet verkopen, of zijn huurhuis moet verlaten. Financiering deels uit de algemene middelen, deels door geldverstrekkers welke laatste dan maar even minder rente vangen. Ze hebben immers zelf de woningmarkt opgeklopt zodat je voor het eerste de beste krot een vermogen moet lenen. Niet dat je even geen rente hoeft te betalen als je dat tijdelijk niet zou kunnen. Er zal altijd een inkomstentoets blijven waarbij iedereen hetzelfde maximum besteedbaar inkomen houdt, afhankelijk van de omstandigheden.

• 2. De vermogenstoets voor de bijstand wordt daarom afgeschaft voor wat betreft het eigen huis. Het is onzin dat je eerst je huis moet opeten (dus maximaal moet verhypotheken) om het vervolgens met verlies te moeten verkopen. Daar heeft niemand wat aan, behalve een aantal louche onroerend-goedhandelaren.

• 3. Investeren doen we alleen in energiebesparing, openbaar vervoer, zorg en onderwijs. Dit levert ook werk op.

• 4. We geven liever meer aan ontwikkelingswerk. Vooral in duurzame productie en energiegebruik in de derde wereld. Uiteindelijk levert dat weer inkomsten op voor de mensen daar en voor ons.

• 5. En als er dan nog geld overblijft, dan gaat dat onder strenge voorwaarden naar bedrijven. Voorwaarden zijn innovatie ten aanzien van energiebesparing en milieu.

Neem eerst de angst weg en gebruik de crisis om te sturen naar een betere samenleving. Met minder angst gaan/blijven mensen meer ondernemen en investeren. We hebben nu de banken en bedrijven (die massaal aan het subsidie-infuus liggen) bij de lurven en kunnen ze nu dwingen om mee te werken aan een betere samenleving.

De kredietcrisis is een prima gelegenheid voor vernieuwing van de samenleving.